tin hoạt động viện

Tọa đàm khoa học: Kết nối chiến lược cơ sở hạ tầng giữa Trung Quốc và các nước ASEAN trong khuôn khổ “Một vành đai, một con đường”

12/04/2017

Ngày 9/1/2017, tại Viện Kinh tế và Chính trị thế giới, Trung tâm Nghiên cứu An ninh và Chiến lược Quốc tế phối hợp với Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (Đại học Kinh tế - ĐHQG Hà Nội) phối hợp tổ chức tọa đàm về chủ đề Kết nối chiến lược cơ sở hạ tầng giữa Trung Quốc và các nước ASEAN trong khuôn khổ “Một vành đai, một con đường” với diễn giả chính là GS. David Lampton, một trong những học giả nghiên cứu Trung Quốc hàng đầu thế giới đến từ Đại học Johns Hopkins (Mỹ).

Khai mạc
Khai mạc Tọa đàm

Về chiến lược Một vành đai, một con đường

GS Lampton cho biết, sáng kiến “Một vành đai, một con đường” không chỉ bắt đầu từ thời điểm ông Tập Cận Bình đưa ra (năm 2013) mà nó kế thừa từ quan điểm mở rộng ra bên ngoài của các nhà lãnh đạo tiền nhiệm và trước đó người Pháp, người Nhật đều có ý tưởng, thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad cũng đưa ra nó vào những năm 1990. Tuy nhiên, đây là thời điểm lần đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc có trong tay công nghệ, cơ sở hạ tầng để thực thi được kết nối hướng ra ngoài thế giới.

Chiến lược “một vành đai, một con đường” là một kế hoạch lớn của Trung Quốc nhằm đưa Trung Quốc thành trung tâm của khu vực. Tỉ lệ tăng trưởng của TQ đang giảm đi khiến Trung Quốc phải hướng ra ngoài để tìm kiếm lợi nhuận thông qua xuất khẩu. Bởi thế năm 2015, tỉ lệ tăng trưởng về xuất khẩu của thế giới giảm 15% nhưng Trung Quốc chỉ giảm 3%.

GS. David Lampton cũng cho rằng những nhà máy, dự án đường sắt, thủy điện, đường cao tốc, đường sắt trên cao… được Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài là để tăng giá trị xuất khẩu. Bên cạnh đó, việc đầu tư ra nước ngoài cũng giúp Trung Quốc giải quyết bài toán công ăn việc làm cho lao động của mình.

Các nước trong khu vực Đông Nam Á đang bắt đầu thỏa thuận với Trung Quốc để bắt đầu kết nối này. Singapore và Malaysia đã tham gia vào kết nối đầu tiên, Lào cũng đã đồng ý với sáng kiến, Myanmar cũng đã tiến hành. Nếu Trung Quốc thành công với chiến lược “Một vành đai, Một con đường” Trung Quốc sẽ mạnh hơn, nhưng làm thế nào để những nước như Việt Nam, Malaysia hưởng lợi và không mất cân bằng đó mới là vấn đề, vị giáo sư bày tỏ.

Khi được đề nghị đưa ra dự báo về thời điểm chiến lược này được hoàn thành, GS. Lampton cho biết: "Tôi không rõ bao giờ chiến lược này hoàn thành nhưng tôi dự báo sẽ trước năm 2040".

Thách thức và sự lựa chọn của Việt Nam

Một số đại biểu tham gia tọa đàm đã đặt ra nhiều câu hỏi. Chẳng hạn TS. Lê Đăng Doanh, TS. Lưu Bích Hồ… đặt vấn đề Việt Nam cần làm gì trước chiến lược này của TQ. GS. David Lampton trả lời rằng Việt Nam không có nhiều lựa chọn, bởi nếu không tham gia vào kết nối Một vành đai, một con đường, Việt Nam sẽ dần nằm ngoài các kết nối cơ sở hạ tầng đang định hình ở khu vực, bị các nước bỏ lại phía sau. Ngoài ra, việc tham gia kết nối sẽ giúp cho hàng Việt thâm nhập vào thị trường quốc tế

GS. Lampton đã liệt kê một số vấn đề, thách thức mà Việt Nam có thể phải đối mặt khi tham gia kết nối. Thứ nhất, khi kết nối hình thành, doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải cạnh tranh với những đối thủ hoàn toàn mới từ Trung Quốc mà không biết rõ về cách họ làm, chất lượng thực sự của công trình và giá cả ra sao. Thứ hai, rất khó để tìm được công nghệ thích hợp nhất trong các dự án đầu tư của mình. GS. Lampton lấy dẫn chứng ở Indonesia, Trung Quốc đã bán những công nghệ đắt đỏ nhất. Sau đó, những khoản nợ rất lớn đã để lại cho nước này. Thứ ba, GS. Lampton cũng lưu ý về những đe dọa đối với an ninh quốc gia khi cho rằng kết nối nhiều hơn càng ngày sẽ càng phụ thuộc hơn vào các nước khác. Thứ tư, Việt Nam cần kiểm soát được mình, nâng cao năng lực quản trị để đối phó với rủi ro.

Cân bằng và đa dạng hóa nguồn vốn, công nghệ từ những đối tác như Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ… có thể là một phương án. Việt Nam cần làm bạn với các nước như Hoa Kỳ, Úc, Nhật Bản, Hàn Quốc… và có những sự hợp tác phát triển quan trọng với các đối tác này. Nói cách khác, để nâng cao hiệu quả kết nối, Việt Nam có thể đẩy mạnh quan hệ kinh tế với các quốc gia như Mỹ, Nhật, Úc và đa dạng hóa nhà đầu tư .Nhưng dù đa dạng hóa đối thác thì Việt Nam vẫn cần quản trị tốt những nguồn vốn cho dù là từ Trung Quốc, Nhật Bản hay các quốc gia hoặc bất kỳ định chế tài chính nào.